Gốc > Có thể bạn chưa biết >
Nguyễn Trãi: Hào kiệt của non sông
Nguyễn Trãi: Hào kiệt của non sông
Nguyễn Đức Phúc @ 22:47 29/12/2009
Số lượt xem: 564
| Nguyễn Trãi sinh năm 1380, hiệu là Ức Trai, người làng Chi Ngại, huyện Phượng Sơn (Chí Linh, Hải Hưng) sau rời về làng Nhị Khê, huyện Thượng Phúc (Thường Tín, Hà Sơn Bình). Ông đỗ Thái học sinh (tiến sĩ) năm Canh Thìn (1400) đời Hồ Quý Ly, làm quan đến chức Ngự sử đài Chánh Chưởng. Cha của ông là cụ Nguyễn Phi Khanh làm kiểm chính ở Viện Hàn lâm thời nhà Trần.Thời trẻ, nổi tiếng giỏi văn học. Trong hoàn cảnh đất nước bị quân Minh xâm lược, Nguyễn Trãi bị bắt và giam lỏng ở ngoại thành Đông Quan. Trước sự chiêu dụ của nhà Minh, ông vẫn một lòng với nước non và ngày đêm suy xét rồi bí mật viết sẵn phương lược gọi là “Bình Ngô” sách chuẩn bị thời cơ cứu nước. Sau khi trốn khỏi Đông Quan, Nguyễn Trãi đã tìm đến minh chủ là Lê Lợi ở Lam Sơn cùng mưu lược chống quân Minh. Từ đó, ông được Lê Lợi một mực yêu quý tin dùng. Sau khi cuộc kháng chiến chống Minh của nghĩa quân Lam Sơn do Lê Lợi lãnh đạo thắng lợi, Nguyễn Trãi được ban tước Quang phục hầu và giao giữ chức Nhập nội Hành khiển (chức quan văn cao cấp trong triều). Thời gian sau Lê Thái Tổ (Lê Lợi) do nghi kỵ nên bắt giam ông vào ngục rồi ít lâu sau đó mới cho phục chức. Trước tình hình này, Nguyễn Trãi hết sức đau buồn bởi triều đình trong tình trạng công thần bị giết hại, người xu nịnh lại được tin dùng, không người can gián, khanh tướng lập bè phái chẳng còn nghĩ đến khổ dân hại nước. Có lần vua Thái Tổ cho mời ông đến hỏi: “Nghĩa lớn mới thành, việc nước việc quân đều chưa quen thạo, làm cách nào để yên dân mở nước”. Nguyễn Trãi tâu rằng: “Hòa thuận trong nhà nhờ giữ một lòng nhân ái, thương yêu dân chúng hãy làm những việc nhân đức; đừng vì ơn nghĩa riêng tư mà thưởng vô chừng; chớ vì giận mình mà phạt vô thường; đừng thích của cải mà tiêu xài hoang phí; đừng gần thanh sắc mà suồng sã hoang dâm; việc dùng người tài, nghe can gián, ra một chính sách mệnh lệnh, phát một ngôn từ, làm một điều gì cũng phải đúng mực, hợp với lẽ thường; có như thế mới thỏa mãn được lòng dân, quốc gia mới yên ổn bền vững lâu dài. Mến người có nhân là dân, mà như con sông chở thuyền và lật đổ thuyền cũng là dân. Dám mong bệ hạ siêng năng giữ gìn phẩm hạnh, quan tâm chăm lo đến dân. Việc này rất hệ trọng chớ nên xem thường”. Vua Lê Thái Tổ nghe qua phải khen ngợi lại hỏi tiếp: “Nay quan lại chốn triều đình tham ô lười biếng nên răn dạy thế nào?”. Nguyễn Trãi lại tâu: “Phàm người có chức vụ coi quân trị dân, đều phải dùng phép công bằng, làm việc cần mẫn, hết sức chăm dân, bỏ thói tham ô, trừ tệ lười biếng. Phải biết coi việc nước làm trọng, lấy điều lo của dân làm điều lo của bản thân. Xin bệ hạ nghiêm minh xét xử; nếu ai không biết sửa thì kẻ đó tự hủy diệt mình”. Lê Thái Tổ nghe qua rất đạt tình đạt lý, vua khen ông thẳng thắn cương trực. Tiếc rằng chẳng bao lâu sau đó vua qua đời (1433), triều chính do Lê Sát chuyên quyền vì vua nối ngôi còn nhỏ tuổi. Nguyễn Trãi thấy chính sự đổ nát đành dâng biển cáo quan lui về Côn Sơn (1438). Tuy lui về ở ẩn nhưng tâm trí ông vẫn luôn lo lắng việc dân việc nước chẳng lúc nào khuây. Đây chính là duyên cớ mà bọn gian thần rắp tâm hãm hại trừ diệt ông.
SƯƠNG MAI |
Nguyễn Đức Phúc @ 22:47 29/12/2009
Số lượt xem: 564
Số lượt thích:
0 người
Các ý kiến mới nhất